: YENİ FINDIK STRATEJİSİ-HAVLU ATMAK

(Hakimiyet Gazetesi'nin resmi internet sitesidir)

YENİ FINDIK STRATEJİSİ-HAVLU ATMAK

Hükümetin Toprak Mahsulleri Ofisi’nin bundan böyle fındık almayacağını, bunun yerine doğrudan üreticinin destekleneceğini açıklaması Türkiye’nin fındık üretiminde yeni bir döneme girdiğine işaret ediyor.
   Geldiğimiz nokta ve Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği’nin, (FİSKOBİRLİK) tasfiyesi arasındaki fetret devrinde üretici pek çok şeyden şikayet etti. Fiskobirlik fındık aldı parasını veremedi, TMO aldı randımanı düşük tuttu. Binlerce ton fındığı standardın üzerinde rutubet var diye geri çevirdi. Velhasıl fındık üreticisin şikayet etmek için gerekçesi her zaman heybede hazır bulundu.
   Peki mesele neydi de bu hale geldik?
   Konuya genel bir ekonomik kural ile girelim isterseniz. Dünya piyasalarında bir malı ucuz üretenin borusu öter. Oysa 2004-2007 yılları arasında fındığın yüzde 70’ten fazlasını ürettiğimiz, fındık alanlarına her geçen gün yenilerini eklediğimiz halde fındık fiyatları yükselmeye devam etti. Büyük üretici olduğumuz için bizdeki artış, diğer ülkelerin fındık üreticilerine de yaradı. Gürcistan, Yunanistan, İtalya, Şili gibi ülkeler bu dönemde fındık üretimini daha ciddi ele almaya başladı.
   Fiskobirlik’in üreticilerden yüksek fiyattan aldığı fındığın bedelini ödeyememesi, yerli fındık piyasasında bir kırılmaya yol açtı. Bundan sonra fındığın önceki senelerdeki fiyata ulaşacağı beklentisi bir daha gerçekleşmedi. Fiyatlar geriledikçe üreticilerin huzursuzluğu arttı, Sonunda umutlar tükendi ve hükümet “Yeni Fındık Stratejisi”ni açıkladı.
   Peki bundan sonra ne olacak?
   Bir üretici kooperatifi olan Fiskobirlik popülist politikalarının sonucunda fındık alamaz duruma geldi ve piyasada fiyatları regüle edici pozisyonunu yitirdi. Bir müdahale kurumu olan TMO’da hükümetin yeni strateji gereği fındık almayacak. Dolayısıyla üretici fındığını tamamen serbest piyasada “laissez faire-bırakınız yapsınlar” kuralına göre oluşan fiyattan satacak. Bu cümlenin üreticilerin ağzındaki şekli ise “Bizi tüccara mahkum ettiler” şeklindedir.
   Üreticilerin müdahale alımlarının sona ermesinden kaynaklanan zararını ne telafi edici, ne de alan destekleme ödemelerinin karşılamayacağı açıkça görülüyor.
   39 ilde üretilen fındık, bundan böyle içlerinde Zonguldak’ın da bulunduğu 13 ilde üretilebilecek. İzinsiz fındık diken cezalandırılacak, hatta bahçeler yenilenirken bile İlçe Tarım Müdürlüğü’nden izin almak gerekecek.
   Kusursuz bir dünyada belki bu durum hiç değilse fındık üreticisi olduğu tescil edilen 13 ilin işine yarayabilirdi. Bunun için geriye kalan 26 ilde telafi edici desteklerin de katkısıyla üretimin sona ermesi gerekiyor.
    Ancak pratikte geriye kalan 26 ilde de ne olursa olsun fındık üretimi devam edecek. Sadece devlet bunlara alan desteği vermeyecek. Üç yılın sonunda bunlar yeniden eşit hale gelecek. Yine aynı serbest piyasada oluşan fiyattan ürünlerini satacak. O halde devletin destekleri “sus payı” olmaktan başka neye yarayacak?
   Bir diğer soru da daha az fındık üreterek fiyatların yükselmesini sağlamanın sonuçları noktasında ortaya çıkıyor. Üretilmesini yasakladığımız fındığı diğer dünya ülkeleri teşvik etmeyecek mi? Bizim azalttığımız üretim onlarda artınca fındık piyasasındaki belirleyici rolümüzü yitirmeyecek miyiz? Dahası diğer ülkelerin teşvikiyle dünya genelinde üretim artışı yaşandığında, fiyatların yeniden gerilemesi gündeme gelmeyecek mi?
   Evet, fındıkta çözülmeyi bekleyen sorunlar vardı ama hükümet adeta pire için yorgan yakarak, Karadeniz bölgesinin tamamına yakınını ilgilendiren fındık konusunu, Ulusal Fındık Konseyi’nin talepleri doğrultusunda gündeminden çıkarıyor.
   Bu yaklaşım bir strateji olarak değil, sadece “Havlu atmak” olarak tanımlanabilir.

29.07.2009 12:29:52

Bu yazı 719 defa okunmuştur

Yazara ait tüm yazılar için tıklayınız