(Hakimiyet Gazetesi'nin resmi internet sitesidir)

ÜLSERATİF KOLİT VE CROHN HASTALIĞI

Prof.Dr. Yücel ÜSTÜNDAĞ

 İltihabi/inflamatuvar barsak hastalıkları (ülseratif kolit ve Crohn hastalığı ) hakkında bilmemiz gerekenler:

İleit ve kolit nedir?

İleum (ince barsağın üçüncü-son kısmı) iltihaplanmasına ileit, kalın bağırsağımız olan kolonun iltihaplanmasına kolit diyoruz. Spastik kolon denildiğinde iltihaplanma veya kolit hali yoktur. İltihaplanmalar ishal, spastik kolon kabızlık ile seyreder. Yani, spastik kolon iltihabi bir barsak hastalığı değildir.

İltihabi ya da diğer adıyla inflamatuvar barsak hastalıkları nelerdir?

En tipik örnekleri, Crohn hastalığı (ileit-ileokolit) ve ülseratif kolitidir. Ama cerrahi sonrası olan diversiyon koliti, kollajenöz kolit, mikroskobik kolit gibi diğer örnekleri de vardır. 

Crohn hastalığı ve ülseratif kolitin nedenleri nelerdir?

Her iki hastalığında nedenleri bilinmemektedir. Uygun genetik zemini olan kişilerde, yani belli kalıtımsal faktörlerin etkisi ile çevresel faktörler (anne sütü ile beslenmeme, hava kirliliği, çocukluk çağında geçirilen enfeksiyonlar, diyet, hijen, iklim, çevre kirliliği vs,….) birleşince, kişinin bağışıklık sisteminin kontrol dışına çıkarak, barsak sistemine zarar vermesi sonucunda oluşmaktadır.

Crohn hastalığı vücudumuzda hangi bölgelerini tutar?

Sindirim sistemini ağızdan anüse (makata) kadar tutabilen ama en çok ince bağırsakların son kısmı (terminal ileum ile kalın bağırsağın ilk kısmını (çekum) tutan,  %80 olguda iltihabi bulgular ile seyreden bir rahatsızlıktır.

Ülseratif kolit vücudumuzda hangi bölgelerini tutar?

Ülseratif kolit, kalın bağırsakların iç yüzeyini döşeyen bölümün iltihaplanması ile seyreden bir hastalıktır. Olguların yaklaşık yüzde 95’inde kalın bağırsağın son kısmı 12-15 cm si olan rektum bölümünün tutulumu olur. Ancak hastalığın seyrinde rektumdan yukarıya doğru, kalın bağırsak boyunca yayılımı görülebilmekte, bazen de sadece rektuma sınırlıda kalabilmektedir.

Crohn hastalığının belirtileri nelerdir?

Crohn hastalığı en çok, 4 haftadan uzun süren ishal şeklinde sık dışkılama ve karnın sağ alt tarafında ağrı yakınmaları ile başlar. Olgularında %80’inde bu 2 yakınma türü söz konusudur.  Olguların %15-20 sinde bağırsakta darlık gelişmiş olup, kusma, karın krampları ve karında şişlik ile kilo kaybı bulguları gelişebilir. 20 hastadan birinde ise cilde, makat çevresine açılan bağırsak ilişkili tünel (fistül) ler nedeni ile ciltten veya makat çevresinden bazen de rahimden, idrardan dışkı gelmesi sorunları yaşanabilir. Böbrek etrafında veya karında yoğun iltihap- psoas abseleri olabilir. Çocukluk çağında başlayan Crohn hastalığında gelişme geriliği, böbrek taşları, böbrekten ve bağırsaktan protein kaybı nedeniyle vücutta ödem kemik erimesi gelişebilir.  Crohn hastalığı, daha az sıklıkla makattan kanamaya neden olabilir.

Ülseratif kolit mi Crohn hastalığı mı daha tehlikelidir?

Bu soru birçok hasta tarafından bize sorulmaktadır. Potansiyel olarak Crohn hastalığı daha tehlikeli, daha yıkıcı ve yaşam kalitesine daha zarar verici olabilmektedir. Ülseratif kolitde ameliyat ile hastalıktan kurtulma şansı vardır. Ancak, Crohn hastalığında böyle bir şey söz konusu değildir. Yine de uygun tedaviler ile birçok Crohn olgusunda hastalık kontrol altına alınabilmekte, bu hastalarda normal bir yaşam sürebilmektedirler. Bu konuda sonucu etkileyen en önemli husus, tedavi eden hekimin bilgi ve tecrübesidir.

Ülseratif kolitin belirtileri nelerdir?

Ülseratif kolit kanlı ishal ile karakterizedir. Sümüksü akıntı eşlik edebilir. Karın ağrısı olabilir. Nadiren şiddetli ağrı, ishal, ateş, kusma bulguları ile gelebilir.  İshal, kanama, sümüksü akıntı yakınmaları olmayan bir kişiye ülseratif kolit olduğu söylenmişse, tanı yanlıştır.

Crohn hastalığında tanı nasıl konur?

Crohn hastalığındaçeşitli kan testleri (lökosit, albümin, iltihaplanmayı gösteren test CRP, vs) ile  dışkı mikorskopi, dışkıda (fekal) kalprotektin testi, bağırsağın görüntüleme amaçlı yapılan incelemeleri (kolonoskopi, MR enterografi, pelvik MR) tanı imkanı sağlayabilir. Ayrıca, bağırsaktan alınan biyopsilerde patolojide granulom saptanması tanıyı kesinleştirir. Dışkıda yapılan kalprotektin testi, Crohn hastalığının hem tanısında hem de özellikle tedavi başarısının takibinde son derece faydalıdır.

Ülseratif kolit hastalığında tanı nasıl konulur?

Yine çeşitli kan testleri, mikroskop altında gayta inceleme, dışkıda (fekal) kalprotektin, kolonoskopik inceleme ve rektumdan alınan biyopsilerde özgün patolojik bulgularla, uyumlu kliniği olan olgularda tanı kolayca konur. 

Crohn hastalığında tedavi yöntemleri nelerdir?

Öncelikle iltihap kurutucu tedaviler (klasik kortizon tedavisi, budesonid, azatiyopurin, veya metotreksat) gibi ajanlar ile başlanır, bu ajanlar ile idame tedavi verilir. Bu tedavilere yanıt olmuyor veya kortizon bağımlılığı gelişiyorsa o zaman anti-TNF tedaviler (damardan veya cilt altına enjekte edilen ilaçlar; infliximab, addalimumab, sertolizumab, vedolizumab…) verilir. Bağırsağında sıkı darlık sorunu gelişen olgularda öncelikle endoskopik, olmazsa cerrahi genişletmeler yapılır. Fistül sorunu olanlarda yukarda yazılı anti-TNF ilaçlar, azatiyopurin, metronidazol verilir, seton (makat çevresine fistülde) uygulamaları yapılır.  Tedavi yanıtsızlığı varsa, bazı olgularda erken cerrahi düşünülür.

Ülseratif kolit hastalığında tedavi nasıl yapılır?

5 ASA (mezelamin) dediğimiz ilaçların ağızdan ve makattan uygulanması standart tedavidir. Makata yakın alana sınırlı hastalık varsa sadece lavman ve fitil formunda ilaçlar ile gidilebilir. Mezalamin (salofalk, asacol…) tedavisine yanıt yoksa kortizon türevleri ile tedavi bir süre uygulanır ve ardından 5 ASA ilaçlar ile tedavi devam edilebilir. Sık nüksler varsa, azatiyopurin (imuran) kullanılır. Tedavi yanıtsızlığı ve veya diğer ilaçlara da tedavi direnci varsa cerrahi gündeme gelir. Cerrahi ülseratif kolitde hastalığın kür edilmesi, yani ortadan kalkması anlamına gelir. Bu durum Crohn hastalığı için geçerli değildir. 

Crohn hastalığında operasyon sonrası nasıl takip edilirler?

İlk 6 ayda kolonoskopik kontrol ve riskli hastalarda koruyucu iltihap kurutucu ilaçlar verilir. Crohn hastalarının sigara içmemeleri, hastalığın nüks etmemesi açısından çok önemlidir. Bu hastalarda hastalığın tekrar etme riski ilk 2 yılda %70 civarındadır.  Yani, Crohn hastalığında ameliyat, hastalığı ortadan kaldırmamaktadır.  Nüksler için yani hastalığın tekrar edip etmediğini ise dışkıda kalprotektin (fekal kalprotektin) bakarak rahatlıkla anlayabilmekteyiz.  Fekal kalprotektin testi ile kolonoskopi ihtiyacımız belirgin azalmıştır.

Ülseratif kolitde ameliyat sonrası durum nedir?

Kolon çıkartılıp ince barsak rektumda kısa bir segmente veya anal bölgeye poş şeklinde bağlanır (ileoanal poş cerrahisi). Günde 3-6 arasında dışkılama ile bu hastalar yaşamlarına devam ederler. Hastalık teorik olarak sona erer. Yani tüm ilaçlar bir kenara konur, yani ilaç kullanma ihtiyacı ortadan kalkar.  Zaman içinde olguların bir kısmında bu poş iltihaplanır. Genelde poş iltihabı ilaç tedavileri ile rahatça tedavi edilebilir. 

Ülseratif kolit ve Crohn hastalığının tedavisini hangi grup doktorlar düzenler?

Bu hastaların ilaç tedavilerini, öncelikle gastroenteroloji uzmanları düzenlerler. Gastroenteroloji hekimleri başta olmak üzere, endoskopik işlemlerde de yetkinliği olan hekimler, bu hastaların gastrointestinal endoskopi işlemlerinde görev alırlar. Bu işlemlerde bazen emr/esd, geniş tabanlı polipler ile darlığa müdahale ve kromoendoskopi eğitimi gerekli olabildiğini hatırlatmak isterim. 

https://www.yucelustundag.com/

https://www.instagram.com/prof.dr.yucelustundag_gastro/

https://www.facebook.com/ProfDrYucelUstundag

yucelustundag@yahoo.com.tr

http://profdryucelustundag.hekim.net



23.3.2021 10:20:25

Bu yazı 2017 defa okunmuştur

Yazara ait tüm yazılar için tıklayınız

Facebook'ta Paylaş

YORUMLAR (0)
YORUM EKLE
Adınız


(1000 / )


Şu anda 28 kişi online
Toplam ziyaret : 64.078.880

Başlangıç Tarihi Bitiş Tarihi

Fikri KAPAN { KÖŞEMDEN }
KARAKIŞ UYARISI, MERKEZ BANKASI ZİYARETİ-BAHÇELİ’NİN TAVRI


Devamını oku »

19.10.2021 12:13:14 tarihinde yazıldı
147 kez okundu

TUĞBA ARSLAN TAMİRCİ { KALEMİMDEN }
TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLELEBET PAYİDAR KALACAKTIR!


Devamını oku »

27.10.2021 09:17:11 tarihinde yazıldı
490 kez okundu

Deniz ÖZSAN { DİYETİSYENDEN... }
     Uzman Diyetisyen - denizozsan@gmail.com
NE ZAMAN SPOR YAPMALIYIM?


Devamını oku »

12.10.2021 11:25:25 tarihinde yazıldı
270 kez okundu

Recep ÇETİN { TARİHTEN... }
ULUDAĞ''IN HİKAYESİ...


Devamını oku »

14.9.2021 12:33:01 tarihinde yazıldı
395 kez okundu



Bu site en iyi IE5+ tarayıcı ve 1024 x 768 çözünürlükte izlenir.
Tüm Hakları Saklıdır
© 2006 EregliHakimiyet.Com - EregliHakimiyet.Net

Tasarım & Programlama RSNet tarafından yapılmıştır

Ereğli Haberleri